კალიფორნიის უნივერსიტეტის, სან დიეგოს კამპუსის თავზე აღმართული გეიზელის ბიბლიოთეკა შეერთებულ შტატებში ბრუტალიზმის არქიტექტურის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო ნიმუშია. უილიამ პერეირას და “Associates”-ის მიერ 1970 წელს დაპროექტებული შენობა ეჭვქვეშ აყენებს ბრუტალიზმის მძიმედ და დამთრგუნველად აღქმას. სანაცვლოდ, ის სტილს თამამად და ექსპრესიულად წარმოაჩენს.
შორიდან ბიბლიოთეკა თითქმის ფუტურისტულ შთაბეჭდილებას ტოვებს. მისი დრამატული ბეტონის სტრუქტურა თითქოს მიწის ზემოთ ლივლივებს და მასიური, სკულპტურული ბირთვებით არის მხარდაჭერილი. პერეირამ შენობა ცოდნის სიმბოლოდ წარმოიდგინა, ამიტომაც შენობა სიმაღლეში თანდათან ფართოვდება, რაც მძლავრ არქიტექტურულ მეტაფორას ქმნის და ფორმაში პირდაპირ არის გადატანილი. სწორედ ეს, იდეაზე დაფუძნებული მიდგომაა მთავარი მიზეზი, რის გამოც შენობა ათწლეულების შემდეგაც აქტუალურად და მნიშვნელოვნად რჩება.
მატერიალურობა ბიბლიოთეკის იდენტობაში ცენტრალურ როლს ასრულებს. ნაგებობაში ბრუტალიზმის დამახასიათებელი ნიშანი, რკინაბეტონი, არის გამოყენებული. მასალის სტრუქტურის დაფარვის ნაცვლად, პერეირამ ის თავად არქიტექტურად აქცია. შედეგად, განმეორებადმა გეომეტრიულმა ფორმებმა, ღრმა ჩრდილებმა და მკვეთრმა ჰორიზონტალურმა ხაზებმა ხაზი გაუსვა შენობის სიცხადესა და ფუნქციას.
მიუხედავად მისი მონუმენტური გარეგნობისა, გეიზელის ბიბლიოთეკა გარემოსთან ჰარმონიულად არის შერწყმული. მიწის ზედაპირიდან აწეული სტრუქტურა საშუალებას აძლევს ადამიანებს თავისუფლად გადაადგილდნენ მის ქვეშ, სადაც ჩრდილი და ღია სივრცე იქმნება. ეს გადაწყვეტა შენობის მასას ამსუბუქებს და აჩვენებს არქიტექტურულ სიფაქიზეს, რომელიც ბრუტალიზმზე საუბრისას ხშირად შეუმჩნეველი რჩება.
მნიშვნელოვანია ხაზი გაესვას ნაგებობის მდგრადობასაც – მასიური ბეტონის კონსტრუქცია არამხოლოდ ბრუტალიზმის ესთეტიკას გამოხატავს, არამედ უზრუნველყოფს შენობის გამძლეობას და სტრუქტურულ სტაბილურობას, შედეგად ნაგებობა ხშირ რენოვაციას არ საჭიროებს. შენობის ღრმა კონსოლები ამცირებს მზის პირდაპირ ზემოქმედებას და ბუნებრივად ეხმარება შიდა სივრცეების თერმულ რეგულაციას. სწორედ ეს მიდგომა დღეს მდგრადი არქიტექტურის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პრინციპად ითვლება.
არქიტექტორებისთვის გეიზელის ბიბლიოთეკა იმის შეხსენებაა, რომ ბრუტალიზმი მხოლოდ მასალას კი არა, განზრახვასაც ეხება. პერეირამ ბეტონი არა დომინირებისთვის, არამედ გამოხატვისთვის გამოიყენა – სტრუქტურული აუცილებლობა არქიტექტურულ იდენტობად გარდაქმნა. შენობა აჩვენებს, თუ როგორ შეუძლია ძლიერ კონცეფციებს, დისციპლინირებულ დიზაინთან შეხამებისას, შექმნას არქიტექტურა, რომელიც როგორც ფუნქციონალური, ასევე სიმბოლურია.
დღესდღეობით, გეიზელის ბიბლიოთეკა კალიფორნიის უნივერსიტეტის სან დიეგოს კამპუსის განმსაზღვრელ ღირსშესანიშნაობასა და არქიტექტურული დისკურსის საორიენტაციო წერტილად რჩება. ის ადასტურებს, რომ ბრუტალიზმი შეიძლება იყოს როგორც ინტელექტუალურად მკაცრი, ასევე ვიზუალურად მიმზიდველი – არქიტექტურა, რომელიც წარმოსახვის დაკარგვის გარეშე გადმოსცემს ძალას, მიზანს და მუდმივობას.
